90 ngày cuối năm: Dồn sức cho mục tiêu tăng trưởng cao nhất

Khoảng cách đến 10%

Năm 2025, quy mô kinh tế Cao Bằng theo giá hiện hành khoảng 28.000 tỷ đồng. Trong cơ cấu GRDP, khu vực dịch vụ chiếm hơn 56%, công nghiệp - xây dựng khoảng 20,5%, nông, lâm nghiệp và thủy sản gần 20%.

Tỷ trọng dịch vụ của Cao Bằng khá cao, nhưng trong đó quản lý nhà nước, giáo dục, y tế và các hoạt động sự nghiệp chiếm phần đáng kể, nên chi thường xuyên và tiền lương khu vực công ảnh hưởng rõ đến hoạt động kinh tế trên địa bàn. Các ngành có thể mở rộng nhanh theo thị trường như du lịch, lưu trú, ăn uống, logistics, dịch vụ cửa khẩu lại chiếm tỷ trọng thấp. Với cơ cấu như vậy, nền kinh tế càng khó tăng tốc trong thời gian ngắn.

Chín tháng, dịch vụ tăng 6,71%, nông nghiệp tăng 5,24%. Theo tính toán hiện nay, để cả năm đạt 10%, riêng quý IV dịch vụ phải tăng khoảng 14,11%, nông, lâm nghiệp và thủy sản khoảng 12,17%, công nghiệp - xây dựng khoảng 22,36%, trong đó xây dựng gần 40%.

Nông nghiệp phụ thuộc mùa vụ, thời tiết và dịch bệnh nên sản lượng khó tăng mạnh trong vài tháng. Khu vực dịch vụ có quy mô lớn nhưng phần có thể tăng nhanh theo thị trường chưa nhiều. Công nghiệp còn chiếm tỷ trọng thấp, riêng chế biến, chế tạo chín tháng mới tăng 2,26%. Xây dựng có nhiều dư địa hơn, song vốn đã bố trí chỉ đóng góp vào tăng trưởng khi công trường thực sự thi công và tạo ra khối lượng. Muốn rút ngắn quãng cách từ 7,96% lên 10% trong ba tháng, phải tìm được sản lượng và khối lượng thực tế ở từng ngành, từng dự án, từng doanh nghiệp.

Thêm 275 tỷ đồng GRDP đòi hỏi sản lượng lớn hơn nhiều lần

Theo tính toán hiện nay, so với mức đang dự kiến, Cao Bằng cần tạo thêm khoảng 149,2 tỷ đồng giá trị để đạt tăng trưởng 8,5%, khoảng 274,7 tỷ đồng để đạt 9%, khoảng 525,6 tỷ đồng để đạt 10%.

Gần 275 tỷ đồng đặt cạnh quy mô nền kinh tế khoảng 28.000 tỷ đồng có vẻ không nhiều. Nhưng GRDP chỉ ghi nhận giá trị thực sự được tạo ra trên địa bàn, nên sản lượng, khối lượng xây dựng và dịch vụ phát sinh trên thực tế phải lớn hơn con số đó nhiều lần.

Một công trình thực hiện 1.000 tỷ đồng khối lượng phải dùng sắt thép, xi măng, nhiên liệu, máy móc và nhiều vật tư khác. Phần vật tư, hàng hóa sản xuất ở nơi khác không được tính vào giá trị do kinh tế Cao Bằng tạo ra; Cao Bằng chỉ được tính phần giá trị hình thành từ hoạt động xây dựng trên địa bàn, từ lao động, vật liệu sản xuất tại chỗ và các dịch vụ liên quan.

Thương mại cũng vậy. Doanh nghiệp mua hàng từ nơi khác về bán lại thì giá trị của bản thân hàng hóa đã hình thành ở nơi sản xuất; phần Cao Bằng tạo thêm nằm ở khâu phân phối, vận chuyển, kho bãi và các dịch vụ đi kèm. Với du lịch, lượng khách tăng là điều kiện tốt, còn mức đóng góp cho tăng trưởng phụ thuộc vào số tiền khách thực sự chi tại địa phương cho lưu trú, ăn uống, đi lại, mua sắm, các dịch vụ khác và vào thời gian khách lưu lại.

Hoạt động bình thường của quý IV đã nằm trong mức tăng trưởng đang dự kiến. Muốn vượt 8,5%, đạt 9% và cao hơn, các nhà máy phải có thêm sản lượng ngoài kế hoạch, các công trình phải tăng khối lượng, dự án dự kiến triển khai muộn phải đưa vào hoạt động sớm hơn; thương mại, cửa khẩu, vận tải, du lịch phải tạo thêm doanh thu. Với quy mô và cơ cấu kinh tế hiện nay, tạo thêm từng ấy giá trị trong ba tháng là việc rất khó.

Đừng để những dự án như Nà Rụa phải chờ 15 năm

Cuối tháng 9, tại khu Bắc mỏ sắt Nà Rụa, 21 ha mặt bằng giai đoạn 1 được bàn giao sau hơn 15 năm chờ đợi. Doanh nghiệp bắt đầu bóc đất hữu cơ, chuẩn bị khai trường. Cùng thời điểm, dự án dây chuyền cán thép tại Khu liên hợp Gang thép Cao Bằng được khởi động.

Mỏ sắt Nà Rụa được cấp phép khai thác từ năm 2011. Suốt thời gian đó, tỉnh cần dự án được triển khai, TKV cần nguồn nguyên liệu cho Khu liên hợp Gang thép, còn người dân trong vùng dự án chờ nhiều năm để các vấn đề đất đai, tái định cư và sinh kế được giải quyết.

Sau kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tái cơ cấu Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam theo hướng sử dụng tài nguyên hiệu quả, tăng chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm, ngày 18/8, tỉnh Cao Bằng làm việc với TKV, rà soát từng dự án và từng vướng mắc cần tháo gỡ. Hơn một tháng sau, mặt bằng Nà Rụa được bàn giao, khai trường bắt đầu được chuẩn bị, dây chuyền cán thép được khởi động. Đó là những việc đầu tiên TKV và tỉnh Cao Bằng triển khai trên thực địa để cụ thể hóa kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Dự án đủ điều kiện phải được làm sớm

Năm 2025, Công ty cổ phần Gang thép Cao Bằng sản xuất trên 137 nghìn tấn phôi thép, doanh thu trên 2.068 tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2026, sản lượng phôi đạt trên 72 nghìn tấn, tăng 23%.

Khi Nà Rụa đi vào khai thác, Khu liên hợp Gang thép Cao Bằng có thêm nguồn nguyên liệu tại chỗ. Dây chuyền cán thép sẽ kéo dài chuỗi sản xuất từ khai thác quặng, luyện gang, luyện thép, sản xuất phôi đến thép cán. Mỗi công đoạn làm thêm được tại Cao Bằng giữ lại cho địa phương phần giá trị của công đoạn đó, cùng với việc làm, tiền lương, vận tải, dịch vụ và nguồn thu ngân sách.

Đối với tăng trưởng, dự án khai thác sớm một năm là có thêm một năm sản lượng; công trình hoàn thành sớm thì vốn đã bỏ ra sớm phát huy hiệu quả. Hơn 15 năm từ giấy phép đến khai trường ở Nà Rụa vì thế là chừng ấy năm sản lượng, việc làm và nguồn thu bị bỏ lỡ, của cả doanh nghiệp lẫn địa phương.

Sau Nà Rụa, cần rà lại những dự án đang chậm, công trình còn vướng mặt bằng, hồ sơ đang chờ thủ tục để xử lý ngay phần việc thuộc thẩm quyền. Dự án đã đủ điều kiện thì phải cho triển khai ngay, không để những trường hợp làm được lại phải chờ nhiều năm mới đi vào sản xuất.

90 ngày phải tạo ra kết quả thực tế

Ngoài Nà Rụa, trên địa bàn tỉnh còn những công trình có thể tăng khối lượng, dự án có thể khởi công sớm, nhà máy còn khả năng tăng sản lượng, mặt bằng có thể tháo gỡ; cửa khẩu, vận tải, thương mại, du lịch còn dư địa tạo thêm doanh thu. Tăng trưởng quý IV phải được tìm ở những nơi đó. Hàng trăm tỷ đồng giá trị tăng thêm trong ba tháng chỉ có thể đến từ nhiều công trình, nhà máy, doanh nghiệp và địa phương cộng lại.

Công trường phải tranh thủ thời tiết thuận lợi để tăng khối lượng; nhà máy còn công suất, có nguyên liệu, có thị trường phải tăng sản lượng; dự án đủ điều kiện phải triển khai ngay. Các xã, phường tập trung tháo gỡ mặt bằng. Các sở, ngành xử lý nhanh hồ sơ đủ điều kiện, giải quyết ngay những vấn đề thuộc thẩm quyền.

Mục tiêu 10% rất khó nhưng vẫn phải phấn đấu đến cùng: trước hết giữ chắc kết quả đã dự kiến, tạo thêm giá trị để vượt 8,5%, hướng tới 9% và tiếp tục thu hẹp khoảng cách đến 10%. Đến cuối năm, kết quả sẽ thể hiện ở khối lượng xây lắp được nghiệm thu, công trình hoàn thành, sản lượng tăng thêm tại các nhà máy, dự án bắt đầu hoạt động, vốn thực sự đi vào nền kinh tế, cùng việc làm và thu nhập mới được tạo ra.

Nà Rụa đã mất hơn 15 năm để đi từ giấy phép đến khai trường; các dự án khác của Cao Bằng không thể chờ lâu như vậy. Trong 90 ngày còn lại, phần khối lượng, sản lượng tăng thêm và từng điểm nghẽn được tháo gỡ ở mỗi công trình, nhà máy, dự án, địa phương đều góp trực tiếp vào kết quả tăng trưởng của tỉnh.

Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh